و از طرف ديگر ميگويد : « ترتيب سوره‌ها اجتهاد اصحاب بوده است » . با كنار هم گذاشتن اين دو سخن معلوم مىشود اصل اختلاف در اين است كه آيا اصحاب در ترتيب سوره‌ها بدستور شفاهى پيامبر عمل ميكرده‌اند يا فقط به عمل او استناد مىنموده‌اند 27 . اين عقيده نيز كه پاره‌اى از سوره‌ها ترتيب « توقيفى » داشته و ترتيب پاره‌اى ديگر از آنها بوسيلهء اصحاب معين شده ، دليل صحيح و قابل توجهى ندارد . در هر حال ، فرضا ترتيب پاره‌اى از سوره‌ها اجتهادى بوده باشد ، تعداد اين سوره‌ها بسيار ناچيز است . « قاضى ابو محمد بن عطيه 28 » ميگويد : « ترتيب بسيارى از سوره‌ها در حيات خود پيامبر اكرم معلوم شده بود مانند سوره‌هاى هفتگانه طولانى ، حاميم‌ها و المفصل » . ولى « ابو جعفر بن الزبير 29 » ميگويد : « آثار شهادت ميدهند كه تعداد سوره‌هايى كه ترتيب آنها در حيات پيامبر معلوم شده بود بيش از آنچيزى است كه ابن عطيه نام برده و تعداد سوره‌هايى كه ميتوان دربارهء ترتيب توقيفى يا اجتهادى آنها اختلاف نظر داشت كم هستند 30 » . علاوه بر همهء اينها ، مدرك اين عقيده كه جاى پاره‌اى از سوره‌ها در قرآن ، بنا به اجتهاد اصحاب معين گرديده يك حديث مىباشد كه كاملا ضعيف و بلكه بىاساس است . همهء اسناد اين حديث به « يزيد فارسى » برميگردد كه وى نيز از ابن عباس نقل كرده است 31 . « بخارى » ، يزيد فارسى را از جمله راويان ضعيف بر شمرده و اين چنين حديثى دربارهء يك چنين مطلب مهم از چنان راوى ضعيف قبول نميشود . بايد بر اين ضعف اضافه نمود كه در اين حديث حتى دربارهء تعداد سوره‌هاى قرآن و حدود هر سوره نيز كه چه از طريق خواندن و شنيدن و چه از طريق نوشتن در مصاحف با تواتر قطعى به ثبوت رسيده و همچنين در وجود بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ در آغاز سوره‌ها ، تشكيك شده است . بر حسب